Bizzi

Chi phí không được trừ khi tính thuế TNDN là gì? 37 khoản chi bị loại trừ, ví dụ và cách xử lý khi quyết toán

Chi phí không được trừ khi tính thuế TNDN năm 2025 là các khoản chi thực tế phát sinh nhưng không đáp ứng đủ các điều kiện pháp lý hoặc thuộc danh mục loại trừ theo quy định của Luật Thuế TNDN và các văn bản hướng dẫn mới nhất (như Nghị định 320/2025/NĐ-CP). 

Trong bài viết này, Bizzi sẽ đi sâu phân tích các loại chi phí bị loại trừ, cách hạch toán và xử lý chi phí theo đúng quy định Thuế hiện hành.

Mục lục

Toggle

Chi phí không được trừ khi tính thuế TNDN là gì? Vì sao kế toán cần nắm cực rõ?

Chi phí không được trừ khi tính thuế TNDN là những khoản chi có phát sinh thực tế nhưng không đáp ứng điều kiện theo Luật Thuế TNDN, nên không được đưa vào chi phí hợp lý để xác định thu nhập chịu thuế.

Nói đơn giản: Có chi – nhưng thuế không chấp nhận.

Điều kiện để chi phí được trừ khi tính thuế TNDN

Theo quy định hiện hành, một khoản chi chỉ được trừ nếu đồng thời đáp ứng 3 điều kiện:

  1. Phát sinh thực tế, liên quan đến hoạt động sản xuất – kinh doanh
  2. Có đầy đủ hóa đơn, chứng từ hợp pháp
  3. Thanh toán không dùng tiền mặt đối với hóa đơn từ 20 triệu đồng trở lên

Nếu thiếu 1 trong 3 điều kiện trên thì chi phí không được trừ

chi-phi-khong-duoc-tru-khi-tinh-thue-tndn 1
Chi phí không được trừ khi tính thuế TNDN là những khoản chi có phát sinh thực tế nhưng không đáp ứng điều kiện theo Luật Thuế TNDN, nên không được đưa vào chi phí hợp lý để xác định thu nhập chịu thuế.

Vì sao kế toán cần nắm cực rõ chi phí không được trừ?

Kế toán là người ký hồ sơ, cũng là người giải trình với cơ quan thuế. Nếu kế toán không nắm rõ thì sẽ chịu trách nhiệm lớn nhất khi có rủi ro. Khi kế toán hiểu được bản chất chi phí không được trừ khi tính thuế TNDN thì sẽ:

Tránh bị truy thu – phạt – tính lãi chậm nộp

Khi quyết toán thuế, cơ quan thuế sẽ:

Một sai sót nhỏ có thể khiến doanh nghiệp mất hàng trăm triệu – hàng tỷ đồng

Tránh “lãi giả – lỗ thật”

Doanh nghiệp không dự trù được dòng tiền nộp thuế, gây sốc tài chính cuối năm.

Giảm rủi ro thanh tra – kiểm tra thuế

Chi phí bất thường, hồ sơ yếu, hóa đơn rủi ro là dấu hiệu bị soi đầu tiên khi thanh tra. Kế toán nắm rõ để chủ động loại – điều chỉnh – cảnh báo sớm.

So sánh chi phí được trừ và chi phí không được trừ

Dưới đây là bảng so sánh chi tiết:

Tiêu chí Chi phí được trừ Chi phí không được trừ
Liên quan SXKD Có, chứng minh được Không liên quan hoặc khó chứng minh
Chứng từ Hóa đơn + hợp đồng + chứng từ đầy đủ Thiếu hóa đơn, hóa đơn không hợp pháp
Thanh toán ≥ 20 triệu phải chuyển khoản / không TM ≥ 20 triệu nhưng thanh toán tiền mặt
Ảnh hưởng thuế TNDN Làm giảm thu nhập chịu thuế Bị loại, làm tăng thu nhập chịu thuế

37 khoản chi phí không được trừ khi tính thuế TNDN

Dưới đây là 37 khoản chi phí không được trừ khi tính thuế TNDN, được chia thành 5 nhóm lớn, kèm đặc điểm nhận diện từng nhóm.

Nhóm Bản chất rủi ro
Nhóm 1 Không phục vụ SXKD
Nhóm 2 Sai – thiếu hóa đơn, chứng từ
Nhóm 3 Thanh toán sai quy định
Nhóm 4 Bị khống chế, vượt mức cho phép
Nhóm 5 Bị pháp luật loại trừ hoàn toàn

NHÓM 1 – Chi phí không phục vụ hoạt động SXKD ( 8 khoản

Đặc điểm của nhóm này là Chi có thật, nhưng không chứng minh được liên quan đến hoạt động kinh doanh chịu thuế. Thuế thường loại vì mang tính cá nhân – phúc lợi quá mức – chi hộ.

Danh sách:

  1. Chi tiêu cá nhân của chủ DN, lãnh đạo
  2. Chi cho hoạt động không liên quan ngành nghề đăng ký
  3. Chi hộ cá nhân nhưng hạch toán vào DN
  4. Chi phúc lợi cho NLĐ vượt mức 1 tháng lương bình quân/năm
  5. Chi tài trợ không đúng đối tượng, không đúng hồ sơ
  6. Chi cho hoạt động nội bộ không phục vụ SXKD
  7. Chi tiếp khách, quà biếu mang tính cá nhân
  8. Chi mua sắm tài sản phục vụ mục đích cá nhân

NHÓM 2 – Chi phí sai/thiếu hóa đơn, chứng từ ( 9 khoản) 

Đây là nhóm chi phí không được trừ khi tính thuế TNDN nhiều nhất khi thanh tra. Có giao dịch nhưng hồ sơ yếu – hóa đơn rủi ro – không chứng minh được tính thật

Danh sách:
9. Chi không có hóa đơn, chứng từ
10. Hóa đơn không hợp pháp (giả, khống, mua bán hóa đơn)
11. Hóa đơn sai MST, sai tên, sai nội dung
12. Hóa đơn không phản ánh đúng giao dịch thực tế
13. Hóa đơn từ DN bỏ trốn, ngừng hoạt động
14. Hóa đơn từ DN rủi ro cao về thuế
15. Hóa đơn lập sai thời điểm theo quy định
16. Chứng từ nội bộ không đầy đủ (hợp đồng, biên bản…)
17. Chi phí không đủ hồ sơ chứng minh mối liên hệ SXKD

NHÓM 3 – Chi phí thanh toán sai quy định ( 6 khoản)

Đây là nhóm chi phí không được trừ khi tính thuế TNDN có giao dịch đúng và hóa đơn đúng nhưng cách trả tiền sai. Kế toán hay chủ quan vì “đã trả tiền rồi”

Danh sách:
18. Thanh toán tiền mặt cho hóa đơn ≥ 20 triệu
19. Chuyển khoản không đúng đối tượng
20. Thanh toán hộ – mượn tài khoản cá nhân
21. Bù trừ công nợ không đúng quy định
22. Thanh toán không có chứng từ ngân hàng hợp lệ
23. Thanh toán không phù hợp phương thức ghi trên hợp đồng

Một số chi phí không được tính chi phí thuế TNDN năm 2025

NHÓM 4 – Chi phí vượt mức, bị khống chế (7 khoản) 

Đặc điểm của nhóm này không bị loại toàn bộ, nhưng phần vượt mức sẽ bị loại; rất dễ “lọt” khi quyết toán cuối năm.

Danh sách:
24. Khấu hao TSCĐ vượt mức quy định
25. Khấu hao TSCĐ không đủ điều kiện
26. Chi trích trước không đúng quy định
27. Lãi vay vượt trần cho phép
28. Lãi vay từ đối tượng không đủ điều kiện
29. Chi quảng cáo – tiếp thị vượt mức (nếu có khống chế)
30. Chi phúc lợi vượt mức cho phép

NHÓM 5 – Chi phí bị pháp luật loại trừ hoàn toàn (7khoản) 

Đặc điểm của nhóm 5 là dù có hóa đơn. thanh toán đúng vẫn bị loại. Kế toán cần nhận diện sớm để không hạch toán thuế

Danh sách:
31. Tiền phạt vi phạm hành chính
32. Phạt thuế, tiền chậm nộp thuế
33. Khoản chi vi phạm pháp luật
34. Chi bồi thường không theo quy định
35. Chi trích lập quỹ không đúng luật
36. Thuế TNDN đã nộp
37. Các khoản chi bị luật quy định không được trừ khác

Chi phí không có hóa đơn có bao giờ vẫn được trừ không? Những trường hợp ngoại lệ là gì?

Câu trả lời ngắn gọn là: CÓ – nhưng rất ít và kèm điều kiện chặt chẽ. Phần lớn chi phí không có hóa đơn sẽ bị loại, tuy nhiên pháp luật có quy định một số ngoại lệ vẫn được trừ khi tính thuế TNDN nếu doanh nghiệp chuẩn bị đúng hồ sơ thay thế.

Nguyên tắc chung cần nhớ

Chi phí không có hóa đơn GTGT / hóa đơn điện tử:

Các trường hợp NGOẠI LỆ – chi phí không có hóa đơn vẫn được trừ gồm có:

Mua hàng hóa, dịch vụ của cá nhân không kinh doanh

Ví dụ:

Điều kiện bắt buộc:

Được trừ khi tính TNDN nếu hồ sơ đủ

Chi trả cho cá nhân cung cấp dịch vụ không xuất hóa đơn

Ví dụ:

Điều kiện:

Không có hóa đơn, nhưng vẫn được trừ

Khoản chi theo định mức nội bộ – không phát sinh hóa đơn

Ví dụ:

Điều kiện:

Không cần hóa đơn → vẫn được trừ

Khoản chi mang tính bắt buộc theo quy định Nhà nước

Ví dụ:

Không có hóa đơn → được trừ toàn bộ

Một số khoản chi đặc thù khác

Những khoản này cần hồ sơ pháp lý thay thế đầy đủ

Cách hạch toán và xử lý chi phí không được trừ khi tính thuế TNDN

Chi phí không được trừ không bị xóa khỏi sổ kế toán, mà được cộng lại vào thu nhập chịu thuế tại chỉ tiêu B4 trên tờ khai 03/TNDN.

Nguyên tắc cần nhớ: Chi phí không được trừ khi tính thuế TNDN vẫn hạch toán kế toán như bình thường. Việc “loại chi phí” không làm trên sổ kế toán, mà chỉ thực hiện khi quyết toán thuế TNDN.

Nguyên tắc xử lý:

Cách lập phụ lục điều chỉnh chi phí

Trước khi lập tờ khai 03/TNDN, kế toán cần:

Bảng này dùng để:

Cách đưa số liệu lên tờ khai quyết toán

Số tiền tại B4 sẽ làm tăng thu nhập chịu thuế và kéo theo tăng thuế TNDN phải nộp.

Ví dụ minh họa “Trước – Sau điều chỉnh”

Giả sử:

Trước điều chỉnh

Sau điều chỉnh

Thuế tăng thêm: 16.000.000 do chi phí không được trừ.

Cách hạch toán chi phí không được trừ khi tính thuế TNDN

5 sai lầm phổ biến khiến doanh nghiệp hay bị bóc chi phí khi thanh tra thuế

Dưới đây là 5 sai lầm phổ biến nhất khiến doanh nghiệp thường xuyên bị “bóc chi phí” khi thanh tra – kiểm tra thuế, trình bày theo góc nhìn thực tế – đúng lỗi – đúng hậu quả 

1. Nghĩ rằng “có chi thật là được trừ”

Doanh nghiệp cho rằng miễn là đã chi tiền thật thì chi phí sẽ được thuế chấp nhận. Thực tế, Thuế chỉ chấp nhận chi phí đúng điều kiện pháp luật, không quan tâm cảm tính “có chi hay không”.

Hậu quả:

2. Nhận hóa đơn nhưng không kiểm tra rủi ro người bán

Nhiều doanh nghiệp chỉ kiểm tra hóa đơn “có đủ thông tin”, không kiểm tra:

Thực tế thanh tra kiểm tra hóa đơn từ DN bỏ trốn, DN rủi ro cao, loại 100% chi phí, dù giao dịch có thật.

Hậu quả:

3. Thanh toán sai quy định dù hóa đơn “đẹp”

Doanh nghiệp có hóa đơn hợp lệ nhưng:

Hậu quả:

Doanh nghiệp có hóa đơn hợp lệ nhưng thanh toán tiền mặt ≥ 20 triệu cũng được xem là chi phí không được trừ khi tính thuế TNDN

4. Không tách bạch chi phí kế toán và chi phí thuế

Nhiều doanh nghiệp thường có thói quen:

Thực tế đúng:

Hậu quả:

5. Không chuẩn bị bảng tổng hợp chi phí rủi ro trước khi thanh tra

Doanh nghiệp mắc sai lầm khi chỉ tập hợp chứng từ khi cơ quan thuế yêu cầu.

Thực tế, Cơ quan thuế thường hỏi trước: “Doanh nghiệp đã tự rà soát và loại chi phí không được trừ chưa?”

Hậu quả:

Checklist kiểm tra chi phí hợp lệ trước khi chốt báo cáo

Đừng đợi thanh tra mới rà soát, doanh nghiệp cần có sự chuẩn bị tốt nhất bằng việc thực hiện theo check-list kiểm tra chi phí dưới đây. 

# Nội dung kiểm tra Yêu cầu đạt
I MỤC ĐÍCH CHI PHÍ
1 Chi phí có phục vụ hoạt động SXKD không? Liên quan trực tiếp/gián tiếp
2 Phù hợp ngành nghề đăng ký kinh doanh
3 Không mang tính chi tiêu cá nhân Xác định rõ
II HÓA ĐƠN – CHỨNG TỪ
4 Có hóa đơn hợp pháp HĐĐT hợp lệ
5 Thông tin hóa đơn chính xác Tên, MST, nội dung
6 Hóa đơn phản ánh đúng giao dịch thực tế Phù hợp hợp đồng
7 Người bán đang hoạt động hợp pháp Không bỏ trốn/rủi ro
8 Hóa đơn lập đúng thời điểm Theo quy định
III HỒ SƠ ĐI KÈM
9 Có hợp đồng (nếu cần) Đúng nội dung
10 Có biên bản nghiệm thu / bàn giao Đầy đủ
11 Có bảng kê, bảng phân bổ Phù hợp
IV THANH TOÁN
12 Hóa đơn ≥ 20tr thanh toán không tiền mặt Chuyển khoản
13 Chuyển khoản đúng đối tượng Tên trùng HĐ
14 Có chứng từ ngân hàng hợp lệ Sao kê/UNC
V GIỚI HẠN & QUY ĐỊNH ĐẶC THÙ
15 Chi phí không vượt mức khống chế Đúng trần
16 Khấu hao TSCĐ đúng quy định Đủ điều kiện
17 Lãi vay không vượt trần cho phép Đúng tỷ lệ
18 Không thuộc khoản bị loại theo luật Không phạt, vi phạm
VI SOÁT RỦI RO THUẾ
19 Xác định rõ chi phí rủi ro Có ghi chú
20 Đã phân loại chi được trừ / không được trừ Rõ ràng
21 Lập bảng tổng hợp chi phí không được trừ Sẵn sàng
VII CHUẨN BỊ QUYẾT TOÁN
22 Đã cộng chi phí không được trừ vào B4 – 03/TNDN Đúng số
23 Chứng từ lưu trữ đầy đủ Dễ tra cứu

 

Ứng dụng công nghệ (Bizzi, ERP…) để giảm tối đa chi phí không được trừ khi tính thuế TNDN

Giảm chi phí bị loại không nằm ở khâu quyết toán, mà nằm ở cách doanh nghiệp kiểm soát chi phí ngay từ đầu.

Trong bối cảnh quy định thuế ngày càng chặt, việc ứng dụng các nền tảng quản trị chi phí như Bizzi, ERP không còn là “nâng cao”, mà đang dần trở thành tiêu chuẩn quản trị tài chính an toàn cho doanh nghiệp.

1. Vấn đề của cách kiểm soát chi phí thủ công

Trong thực tế, nhiều doanh nghiệp vẫn kiểm soát chi phí bằng: Excel, Hồ sơ giấy, Kiểm tra thủ công bằng “mắt người”

Hạn chế lớn nhất:

Đây là nguyên nhân chính khiến chi phí bị loại hàng loạt khi thanh tra thuế.

2. Công nghệ thay đổi cách kiểm soát chi phí như thế nào?

2.1. Tự động thu thập & kiểm tra hóa đơn đầu vào

Thay vì kế toán phải tải hóa đơn thủ công hay kiểm soát từng chỉ tiêu, Nền tảng như Bizzi cho phép:

Giảm rủi ro hóa đơn sai, hóa đơn không đủ điều kiện được trừ.

2.2. Cảnh báo sớm hóa đơn & nhà cung cấp rủi ro

Một trong những rủi ro lớn nhất khi quyết toán là: Hóa đơn hợp lệ về hình thức nhưng phát hành từ nhà cung cấp rủi ro hoặc bỏ trốn, tránh tình trạng “đến lúc thanh tra mới biết hóa đơn có vấn đề”.

Công nghệ giúp:

2. 3. Gắn hóa đơn với từng đề nghị thanh toán, hợp đồng, dự án

Kiểm soát chi phí không chỉ là “có hóa đơn”, mà là:

Các nền tảng quản trị chi phí cho phép:

Tăng khả năng chứng minh chi phí phục vụ SXKD, yếu tố quyết định khi bị thanh tra.

Bizzi tự động đối chiếu 3 chiều thông minh Hóa đơn – Đơn đặt hàng – Phiếu nhập kho

2.4. Kiểm soát chi phí ngay từ khâu phê duyệt – trước khi trả tiền

Thay vì: Trả tiền trước – xử lý thuế sau. Hệ thống công nghệ buộc:

Chi phí không đủ điều kiện sẽ không được duyệt thanh toán, giúp giảm mạnh chi phí bị loại về sau.

Hệ thống Bizzi kiểm soát chi phí ngay từ khâu phê duyệt – trước khi trả tiền

2.5. Tự động phân loại chi phí được trừ / không được trừ

Khi đến kỳ quyết toán:

Với nền tảng quản trị chi phí Bizzi:

Bizzi hỗ trợ trực tiếp cho chỉ tiêu B4 trên tờ khai 03/TNDN, giảm thời gian và rủi ro khi quyết toán.

3. Lợi ích thực tế cho doanh nghiệp

Ứng dụng công nghệ không chỉ giúp:

Mà còn:

Câu hỏi thường gặp về nội dung chi phí không được trừ khi tính thuế TNDN

Dưới đây là tổng hợp một số câu hỏi liên quan về nội dung chi phí không được trừ khi tính thuế TNDN.

Chi phí lương không có hợp đồng lao động có được trừ không?

Chi phí có thể được trừ, nhưng phải đủ hồ sơ thay thế. Được trừ nếu có:

Chi phí không được trừ khi tính thuế TNDN nếu:

Lãi vay khi chưa góp đủ vốn điều lệ có được trừ không?

Không được trừ phần lãi vay tương ứng với phần vốn điều lệ chưa góp đủ.

Cách xử lý:

Chi vượt 5 triệu tiền trang phục xử lý thế nào?

Phần vượt 5 triệu sẽ không được trừ.

Cụ thể:

Lưu ý: Áp dụng cho chi bằng tiền; trang phục bằng hiện vật theo quy định thì không khống chế.

Chi phúc lợi vượt 1 tháng lương bình quân có phải loại ra ngay không?

Không loại ngay trên sổ kế toán, chỉ loại khi quyết toán thuế.

Cách xử lý đúng:

Hóa đơn mua hàng không hợp lệ thì chi phí có được trừ không?

Hoá đơn không hợp lệ Không được trừ. Nhưng nếu:

Chi phí sẽ bị loại 100% khi quyết toán.

Chi phí không được trừ có phải xuất toán khỏi sổ hay chỉ điều chỉnh trên tờ khai thuế?

KHÔNG.

Cách xử lý đúng:

Khi quyết toán:

Kết luận

Chi phí không được trừ khi tính thuế TNDN không phải là “chi phí sai”, mà là “chi phí thuế không chấp nhận”. Phần lớn rủi ro không đến từ việc doanh nghiệp chi nhiều, mà đến từ chi sai điều kiện – hồ sơ yếu – kiểm soát muộn.

Trong thực tế, việc kiểm soát bằng Excel và kiểm tra thủ công:

Các nền tảng quản lý chi phí – hóa đơn như Bizzi giúp doanh nghiệp:

Công nghệ không thay kế toán quyết định,  nhưng giúp kế toán kiểm soát tốt hơn, sớm hơn và an toàn hơn. Để nhận tư vấn giải pháp chuyên biệt dành riêng cho doanh nghiệp của bạn, đăng ký ngay tại đây: https://bizzi.vn/dang-ky-dung-thu/

Exit mobile version