Bizzi

Bộ tiêu chí rủi ro hoá đơn là gì? Cách đánh giá và giải pháp cho doanh nghiệp

Bộ tiêu chí rủi ro hoá đơn là “bộ lọc cảnh báo sớm” giúp cơ quan thuế xác định hóa đơn nào – doanh nghiệp nào cần theo dõi, kiểm tra hoặc thanh tra. Bộ tiêu chí rủi ro hóa đơn được xem là công cụ quản lý thuế hiện đại, giúp cơ quan thuế phát hiện sớm gian lận và buộc doanh nghiệp phải chuyển từ “đối phó” sang “chủ động kiểm soát hóa đơn”.

05 tiêu chí theo Thông tư 32/2025/TT-BTC cho thấy cơ quan thuế đã chuyển mạnh sang quản lý rủi ro từ gốc, đánh giá con người – địa chỉ – dòng tiền – mối liên hệ, thay vì chỉ nhìn vào mỗi tờ hóa đơn.

Mục lục

Toggle

Bộ tiêu chí rủi ro hóa đơn là gì?

Bộ tiêu chí rủi ro hóa đơn là tập hợp các dấu hiệu, chỉ số đánh giá được Tổng cục Thuế sử dụng để nhận diện các doanh nghiệp có dấu hiệu bất thường, gian lận trong quản lý và sử dụng hóa đơn.

Khái niệm chung – “Bộ tiêu chí rủi ro hóa đơn” là gì?

Bộ tiêu chí rủi ro hóa đơnhệ thống các dấu hiệu, chỉ báo và tiêu chuẩn do cơ quan thuế xây dựng nhằm:

Bộ tiêu chí này không kết luận sai phạm ngay, mà xếp loại rủi ro (thấp – trung bình – cao) để quyết định mức độ giám sát.

bo-tieu-chi-rui-ro-hoa-don-la-gi
Bộ tiêu chí rủi ro hóa đơn là hệ thống các dấu hiệu, chỉ báo và tiêu chuẩn do cơ quan thuế xây dựng nhằm:

Bối cảnh siết chặt quản lý hóa đơn điện tử

Việc hình thành và áp dụng bộ tiêu chí rủi ro xuất phát từ các thay đổi lớn trong quản lý thuế:

100% doanh nghiệp sử dụng hóa đơn điện tử

Gia tăng tình trạng gian lận hóa đơn tinh vi

Cơ quan thuế chuyển sang quản lý theo rủi ro

Cơ sở pháp lý chính

Bộ tiêu chí rủi ro hóa đơn không phải khái niệm tự phát, mà có cơ sở pháp lý rõ ràng, gồm:

Luật & Nghị định

Thông tư hướng dẫn

Thông tư 78/2021/TT-BTC hướng dẫn chi tiết về:

Văn bản nội bộ ngành thuế

Các quyết định, công văn của Tổng cục Thuế:

Ý nghĩa của bộ tiêu chí rủi ro hóa đơn đối với doanh nghiệp

Không chỉ “doanh nghiệp gian lận” mới bị ảnh hưởng

Doanh nghiệp làm ăn thật vẫn có thể:

Ảnh hưởng trực tiếp đến quyền lợi thuế

Hóa đơn bị đánh giá rủi ro có thể dẫn tới:

Buộc doanh nghiệp thay đổi cách kiểm soát hóa đơn

Doanh nghiệp cần:

Doanh nghiệp “sạch” sẽ được lợi về quản trị rủi ro hóa đơn tốt sẽ tạo ra lợi thế vận hành:

Cấu trúc Bộ chỉ số tiêu chí rủi ro theo Quyết định 78/QĐ-TCT

Bộ chỉ số tiêu chí rủi ro được xây dựng nhằm:

Bộ tiêu chí gồm 03 nhóm, mỗi nhóm có vai trò quản lý khác nhau, không phải tất cả đều dùng để chấm điểm.

1. Nhóm I – Tiêu chí xác định NNT phải chuyển từ HĐĐT không mã sang HĐĐT có mã

Đây là nhóm “điều kiện kích hoạt”, không chấm điểm mà xác định trạng thái quản lý.

Mục đích:

Đặc điểm chính

Các nhóm tiêu chí thường gặp

Hệ quả: NNT bị buộc chuyển sang HĐĐT có mã của cơ quan thuế để tăng kiểm soát trước khi hóa đơn được sử dụng.

2. Nhóm II – Tiêu chí xác định NNT phải rà soát và kiểm tra (chấm điểm rủi ro)

Đây là nhóm tiêu chí cốt lõi, được sử dụng cho quản lý rủi ro định lượng.

Mục đích

Đặc điểm chính:

Hệ quả: NNT có điểm rủi ro cao sẽ bị đưa vào kế hoạch kiểm tra/giải trình có trọng điểm.

3. Nhóm III – Chỉ số tiêu chí tham khảo (không chấm điểm)

Đây là nhóm định tính, không dùng để xếp loại rủi ro trực tiếp.

Mục đích

Đặc điểm chính

Ví dụ chỉ số tham khảo

Vai trò: Là “tín hiệu mềm” để định hướng kiểm tra, không phải căn cứ xử lý độc lập.

05 tiêu chí nhận diện rủi ro cao khi đăng ký HĐĐT (theo Thông tư 32/2025/TT-BTC)

Thông tư 32/2025/TT-BTC bổ sung và làm rõ các tiêu chí nhận diện rủi ro ngay từ khâu đăng ký sử dụng HĐĐT, nhằm:

Các tiêu chí này được dùng để đánh giá mức độ rủi ro ban đầu, làm căn cứ:

1. Tiêu chí về hành vi gian lận hoặc mua bán hóa đơn

Nội dung nhận diện

Nguồn dữ liệu

Ý nghĩa quản lý

Đây là tiêu chí rủi ro “lịch sử”, thể hiện:

2. Tiêu chí về giao dịch đáng ngờ theo Luật Phòng, chống rửa tiền

Nội dung nhận diện

Doanh nghiệp hoặc cá nhân liên quan:

Điểm mới quan trọng

Ý nghĩa quản lý: Tạo lớp rủi ro bổ sung, cho thấy:

3. Tiêu chí về địa chỉ trụ sở và địa điểm kinh doanh

Các dấu hiệu rủi ro điển hình

Ý nghĩa quản lý

Đây là tiêu chí phản ánh:

4. Tiêu chí về liên quan đến tổ chức vi phạm, ngừng hoạt động

Nội dung nhận diện

Ý nghĩa quản lý

Nhận diện mối liên kết rủi ro theo “hệ sinh thái doanh nghiệp”, tránh tình trạng doanh nghiệp cũ vi phạm → lập doanh nghiệp mới để tiếp tục xuất hóa đơn

5. Tiêu chí về các dấu hiệu rủi ro khác do cơ quan thuế xác định

Các dấu hiệu rủi ro bổ sung:

Trách nhiệm của doanh nghiệp

Ý nghĩa quản lý:

Đây là tiêu chí mở – linh hoạt, giúp:

Các dấu hiệu thực tiễn thường gặp trong doanh nghiệp rủi ro về hóa đơn

Doanh nghiệp rủi ro về hóa đơn thường có mẫu hành vi lặp lại: pháp nhân dễ lập – hoạt động ngắn – địa chỉ không rõ – chỉ số tài chính bất thường – liên kết chéo giữa nhiều doanh nghiệp.

1. Giả mạo, lợi dụng kẽ hở trong đăng ký doanh nghiệp

Dấu hiệu phổ biến

Rủi ro quản lý: Cơ quan thuế đánh giá rủi ro theo “con người đứng sau pháp nhân”, không chỉ theo từng doanh nghiệp riêng lẻ.

2. Doanh nghiệp không hoạt động thực tế tại địa chỉ đăng ký

Dấu hiệu phổ biến

Rủi ro quản lý

3. Liên tục thay đổi thông tin đăng ký thuế

Dấu hiệu phổ biến

4. Tạm ngừng – khôi phục – tạm ngừng lặp lại

Dấu hiệu phổ biến

Rủi ro quản lý

5. Các chỉ số tài chính cho thấy rủi ro

Dấu hiệu tài chính thường gặp

Rủi ro quản lý

Hậu quả khi hóa đơn và doanh nghiệp bị xếp vào diện rủi ro

Việc bị xếp vào diện rủi ro không chỉ là “cảnh báo trên hệ thống”, mà kéo theo hệ quả dây chuyền về thuế, vận hành, dòng tiền và uy tín.

1. Hạn chế quyền sử dụng hóa đơn điện tử

Hệ quả thường gặp

Ảnh hưởng thực tế đến quy trình xuất hoá đơn:

Việc bị xếp vào diện rủi ro không chỉ là “cảnh báo trên hệ thống”, mà kéo theo hệ quả dây chuyền về thuế, vận hành, dòng tiền và uy tín.

2. Rủi ro về thuế GTGT và thuế TNDN

Hệ quả về thuế

Ảnh hưởng thực tế cho doanh nghiệp

3. Tăng tần suất kiểm tra, thanh tra

Hệ quả quản lý

Chi phí “ẩn” không chỉ là tiền phạt:

Doanh nghiệp bị đưa vào danh sách giám sát đặc biệt hoặc kế hoạch kiểm tra, thanh tra định kỳ hoặc đột xuất cần cung cấp hợp đồng, chứng từ, hồ sơ giao dịch

4. Rủi ro về xử phạt và trách nhiệm hình sự

Xử phạt hành chính

Trách nhiệm hình sự (trường hợp nghiêm trọng)

Rủi ro không chỉ dừng ở doanh nghiệp, mà còn liên đới người quản lý.

5. Ảnh hưởng đến dòng tiền và quan hệ đối tác

Ảnh hưởng đến đối tác

Ảnh hưởng đến dòng tiền

Hệ quả dài hạn: Uy tín doanh nghiệp bị ảnh hưởng:

Doanh nghiệp nên làm gì để tự đánh giá và giảm rủi ro hóa đơn?

Nguyên tắc cốt lõi: Không đợi cơ quan thuế cảnh báo mới xử lý, mà phải chủ động kiểm soát từ gốc – pháp lý, giao dịch, dữ liệu và hồ sơ. Doanh nghiệp giảm rủi ro hóa đơn không bằng mẹo đối phó, mà bằng hệ thống kiểm soát nội bộ – dữ liệu minh bạch – hồ sơ đầy đủ.

1. Tự rà soát hồ sơ đăng ký & cấu trúc pháp lý

Việc doanh nghiệp cần làm

2. Kiểm soát chất lượng hóa đơn đầu vào – đầu ra

Nguyên tắc bắt buộc

Hồ sơ phải gắn chặt

Mỗi hóa đơn cần đi kèm đầy đủ:

3. Xây dựng quy trình kiểm soát nội bộ về hóa đơn & chi phí

Cấu phần quan trọng

Giá trị thực tế

4. Đối chiếu dữ liệu kế toán – kho – thuế định kỳ

Việc cần làm

Lợi ích: Xử lý sai sót trước, tránh bị động khi cơ quan thuế kiểm tra.

Doanh nghiệp cần làm đối chiếu: Dữ liệu HĐĐT, Báo cáo thuế, Sổ kế toán, Hệ thống ERP/kho

5. Chuẩn bị năng lực giải trình

Nền tảng bắt buộc

“Mỗi hóa đơn = một bộ chứng từ hoàn chỉnh”

Bộ chứng từ tiêu chuẩn gồm

Giải trình tốt = giảm rủi ro bị loại chi phí, bị truy thu.

Giải pháp Bizzi: Hỗ trợ doanh nghiệp giảm thiểu rủi ro về hóa đơn

Giải pháp Bizzi hỗ trợ doanh nghiệp giảm thiểu rủi ro hóa đơn bằng cách tự động hóa toàn bộ quy trình từ nhận, xử lý, lưu trữ đến đối chiếu hóa đơn đầu vào/ra, ứng dụng AI & RPA, giúp phát hiện sớm sai sót (trùng lặp, sai thông tin, nhà cung cấp rủi ro), đảm bảo tuân thủ pháp luật và giảm đáng kể sai sót thủ công, tiết kiệm thời gian và chi phí. 

Các cách Bizzi giảm thiểu rủi ro hóa đơn:

    1. Tự động hóa xử lý hóa đơn (Bizzi IPA)
      • Thu thập tự động: Cung cấp email riêng, bot tự động lấy hóa đơn về xử lý.
      • Trích xuất & Xử lý nhanh: Sử dụng AI & RPA trích xuất dữ liệu hóa đơn (điện tử & giấy) trong vài giây với độ chính xác cao.
      • Giảm sai sót: Giảm thiểu nhập liệu thủ công, tránh sai sót, trùng lặp hóa đơn.
    2. Quản lý và Kiểm soát Rủi ro Tuân thủ
      • Xác thực & Cảnh báo: Tự động kiểm tra tính hợp lệ, cảnh báo hóa đơn có vấn đề về thuế (nhà cung cấp rủi ro), vi phạm quy định.
      • Đối chiếu đa chiều (3-way matching): Tự động đối chiếu hóa đơn với đơn đặt hàng (PO) và phiếu nhập kho, hạn chế rủi ro thuế.
      • Lưu trữ an toàn: Hệ thống lưu trữ tập trung, trực quan, dễ dàng tìm kiếm, sẵn sàng cho kiểm toán.
    3. Quản lý Chi phí (Bizzi Expense)
      • Kiểm soát chi tiêu: Theo dõi chi phí theo thời gian thực, tự động đánh dấu chi phí vượt ngân sách.
      • Tối ưu dòng tiền: Quy trình duyệt tự động, minh bạch giúp luân chuyển dòng tiền nhanh hơn.
    4. Hóa đơn Điện tử (B-Invoice)
      • Xuất hóa đơn hợp pháp: Đáp ứng chuẩn Nghị định 123/2020/NĐ-CP, tích hợp hóa đơn từ máy POS, vé điện tử. 

Lợi ích chính của bộ tiêu chí rủi ro hóa đơn 

Sử dụng bộ tiêu chí rủi ro hóa đơn giúp doanh nghiệp phát hiện sớm các dấu hiệu bất thường, từ đó phòng ngừa rủi ro về thuế (như bị truy thu, phạt) và rủi ro pháp lý, hoạt động, đồng thời tối ưu hóa quy trình quản lý và sử dụng hóa đơn điện tử hiệu quả hơn. 

Kết luận

Bộ tiêu chí rủi ro hóa đơn không còn là khuyến nghị, mà đã trở thành “chuẩn an toàn bắt buộc” trong quản trị thuế hiện nay. Trong bối cảnh cơ quan thuế đẩy mạnh phân tích dữ liệu, kết nối hóa đơn điện tử theo thời gian thực và tăng cường hậu kiểm, mọi hóa đơn đầu vào đều có thể trở thành rủi ro nếu doanh nghiệp thiếu quy trình kiểm soát phù hợp.

Khi khối lượng hóa đơn ngày càng lớn, việc kiểm tra thủ công không còn đủ nhanh và đủ chính xác. Đây là lúc các giải pháp hỗ trợ xử lý hóa đơn đầu vào như Bizzi đóng vai trò then chốt. Bizzi giúp doanh nghiệp:

Quản trị rủi ro hóa đơn không chỉ là trách nhiệm của bộ phận kế toán, mà là một phần trong chiến lược quản trị tài chính bền vững của doanh nghiệp.  Kết hợp hiểu đúng bộ tiêu chí rủi ro hóa đơn và ứng dụng các giải pháp công nghệ như Bizzi chính là cách doanh nghiệp chủ động phòng ngừa rủi ro, thay vì xử lý hậu quả khi đã bị cơ quan thuế “điểm tên”.

Đăng ký ngay tại đây để nhận tư vấn giải pháp chuyên biệt dành riêng cho doanh nghiệp của bạn: https://bizzi.vn/dang-ky-dung-thu/

Exit mobile version